Monitoring PFAS en TFA drinkwaterkwaliteit
- Wat zijn PFAS en TFA?
- PFAS (per en polyfluoralkylstoffen) zijn veelgebruikte, persistente synthetische stoffen. Ze zitten onder meer in kleefvrije pannen, bepaalde textielbehandelingen en brandblusschuim. Omdat ze moeilijk afbreken, kunnen ze in het milieu, de voedselketen en in (soms) drinkwater terechtkomen.
- TFA (trifluorazijnzuur) is een kleine, beter oplosbare PFAS achtige molecule die kan ontstaan wanneer andere fluorhoudende stoffen afbreken. TFA gedraagt zich anders dan de grote, lange PFAS moleculen en is vandaag nog niet opgenomen in de EU lijst van 20 PFAS.
- Welke normen zijn er?
EU drinkwaterrichtlijn (overgenomen in Vlaanderen):
Som PFAS 20 (som van 20 geselecteerde PFAS): 0,1 µg/L (wettelijke norm).
Som van alle PFAS (alle detecteerbare PFAS samen): 0,5 µg/L (wettelijke norm).
EFSA-4 (Vlaamse streefwaarde): som van PFOA, PFOS, PFNA en PFHxS: 0,004 µg/L (4 ng/L). Vlaanderen wil deze streefwaarde halen uiterlijk tegen 12 januari 2028. Deze streefwaarde is strenger dan meerdere internationale referenties.
TFA (voorzorg waarde Vlaanderen): voorlopig advies van het Departement Zorg: 15,6 µg/L. De Europese Commissie vraagt WHO advies (beslissing mogelijk in 2027).
Waarom twee soorten normen? EU normen zijn wettelijke grenswaarden. De EFSA-4 in Vlaanderen is een veel strengere streefwaarde die extra gezondheidsmarges in rekening wil brengen. Voor TFA bestaan nog wettelijke normen; Vlaanderen gebruikt een voorzorg waarde in afwachting van verder wetenschappelijk advies.
- Wat heeft Farys gemeten?
Algemene aanpak: Er werd een uitgebreide monitoring in 2024 en 2025, met analyses uitgevoerd door een erkend laboratorium (detectiegrenzen rond 1 ng/L = 0,001 µg/L). Er werden stalen genomen aan particuliere aansluitingen én aan aanvoerpunten (reservoirs, watertorens, leveringsbuurten).
Resultaten PFAS 20 en PFAS totaal 2024 en 2025
Image
Alle stalen liggen comfortabel onder de Europese grenzen:
2024 PFAS 20: 0,012 – 0,030 µg/L.
2024 PFAS totaal: 0,015 – 0,030 µg/L.
2025 PFAS 20: <0,001 – 0,034 µg/L.
2025 PFAS totaal: <0,010 – 0,035 µg/L.
Conclusie: geen enkel staal overschrijdt de EU normen van 0,1 µg/L (PFAS 20) of 0,5 µg/L (totaal PFAS).
Resultaten EFSA-4 (PFOA, PFOS, PFNA, PFHxS) 2024 en 2025
Image
2024 (particuliere stalen): 0,001 – 0,009 µg/L (1–9 ng/L).
2025 (uitgebreider onderzoek): meeste metingen <0,001 – 0,009 µg/L; enkele stalen > 0,004 µg/L maar geen staal > 0,010 µg/L.
Gemiddelde over alle stalen: ongeveer 0,003 µg/L (3 ng/L).
De toegenomen frequentie van overschrijdingen in 2025 is vooral te verklaren door het grotere aantal staalnames en door aanvoer van water via externe bronnen (met name Vivaqua aanvoer).
Acties door leveranciers: bij vaststelling van hogere waarden schakelden leveranciers (bijv. Vivaqua) over op alternatieve bronnen, namen win¬ningen tijdelijk uit dienst en pasten extra zuivering toe (bv. ionenuitwisseling). Deze maatregelen verlaagden de concentraties in het leveringspunt.
Resultaten TFA (trifluorazijnzuur) 2024 en 2025
Image
Aantal stalen: 43 (2024–zomer 2025), genomen in verschillende reservoirs en watertorens doorheen het netwerk.
Bereik: <0,05 µg/L (rapportagegrens; geïnterpreteerd als 0,05 µg/L voor de analyse) tot 2,8 µg/L.
Gemiddelde: 1,17 µg/L. Mediaan: 1,2 µg/L.
Locaties met hogere waarden: Industriepark Rosteyne (2,7–2,8 µg/L), Pont West (2,2 µg/L) en meerdere sites rond Buggenhout/Zelzate (1,8–2,3 µg/L).
Toetsing aan norm: er is nog geen Europese wettelijke limiet voor TFA; alle gemeten waarden liggen ruim onder de Vlaamse voorzorgswaarde van 15,6 µg/L.
- Wat betekent dit voor jou als klant?
Is je water veilig?
Ja. Het drinkwater van Farys voldoet aan de huidige wettelijke normering in Vlaanderen en de EU. Wij blijven echter waakzaam.
Waarom horen we toch over overschrijdingen (EFSA-4)?
De EFSA-4 is een strenge Vlaamse streefwaarde. Een beperkt aantal meetpunten in 2025 lag boven die strenge streefwaarde, grotendeels door aanvoer van water via bepaalde externe leveranciers. Die afwijkingen bleken kleinschalig en werden met bronmaatregelen aangepakt.
Moet ik iets doen thuis?
Nee. Het geleverde drinkwater is van goede kwaliteit. Er is geen reden om spoedmaatregelen of gezondheidspatronen (drinken, eten maken …) te veranderen.
- Acties die Farys neemt
- Voortgezette en uitgebreide monitoring van ruwwaterbronnen en geleverd drinkwater.
- Samenwerking met leveranciers en inzet van bronmaatregelen wanneer hogere waarden worden vastgesteld (bijv. alternatieve aanvoer, tijdelijke uitschakeling van winningen, aanvullende zuiveringstechnieken).
- Transparantie: we delen resultaten en duiden wat cijfers betekenen voor gezondheid en wetgeving.
- Conclusies in één oogopslag
- Wetgeving: geen overschrijdingen van EU grenzen (PFAS 20 of totaal PFAS).
- EFSA-4: enkele lokale overschrijdingen in 2025; trend laat verbetering zien na bronmaatregelen door leveranciers.
- TFA: wijdverspreid maar ver onder de voorzorgswaarde van 15,6 µg/L.
- Samengevat: drinkwater is veilig volgens huidige normen; Farys blijft actief monitoren, communiceren en samenwerken om blootstelling verder te verminderen.
- De volledige dataset en het labo-rapport
Hieronder vind je de volledige meettabellen (2024–2025) en het laboratoriumrapport. Je kan er de individuele stalen, datums en locaties terugvinden.